Mảnh cuội bổ và công cụ chế tác từ cuội bổ kỹ nghệ Hòa Bình ngoài trời cuối Pleistocene: Trường hợp Mậu A (Lào Cai)
Từ khóa:
Hoabinhian; Pletocene muộn; Holocene sớm; di chỉ ngoài trời; mảnh cuội bổ; Đông Nam Á.Tóm tắt
Di chỉ Mậu A, thuộc loại hình đồi gò/thềm sông, cung cấp những dữ liệu mới về tổ hợp công cụ đá tiêu biểu cho kỹ nghệ Hòa Bình với niên đại tuyệt đối khoảng 13.180 calBP-12.829 calBP. Bối cảnh hiện nay cho thấy, đây là di tích Hòa Bình ngoài trời có niên đại sớm nhất được ghi nhận ở Đông Nam Á. Trong bài viết này, nghiên cứu tập trung phân tích nhóm mảnh cuội bổ và các công cụ được chế tác, tạo hình từ mảnh cuội bổ tại ô B1 thông qua đo đạc và phân tích các chỉ số quy mô và thuộc tính kỹ thuật. Kết quả cho thấy hành vi sử dụng nguyên liệu của cư dân cổ có sự thay đổi theo thời gian. Trong lớp văn hóa sớm LII, đá biến chất giữ vai trò chủ đạo thông qua sự hiện diện của cuội quartzite, trong khi ở lớp văn hóa muộn LI, thì vai trò của đá biến chất và đá magma lại trở nên tương đương. Các dấu vết kỹ thuật cho thấy bổ cuội là phương pháp pha tách nguyên liệu có chủ đích nhằm tạo ra các mảnh tước lớn, sau đó được lựa chọn để chế tác các công cụ định hình như hình đĩa hoặc bầu dục. Đây chính là một số loại hình đặc trưng, mang tính chất nhận diện kỹ nghệ Hòa Bình tại di chỉ Mậu A và lưu vực sông Hồng. Các chỉ số kích thước như diện ghè và góc ghè phản ánh sự khác biệt rõ rệt so với các tập hợp mảnh tước. Đặc điểm này cho thấy sự khác nhau cơ bản về mục tiêu và phương pháp chế tác của mảnh cuội bổ và mảnh tước. Việc duy trì ổn định kỹ thuật ghè trực tiếp một mặt qua các lớp văn hoá thể hiện tính bảo thủ của kỹ thuật chế tác đá Hòa Bình ngoài trời, trái ngược với xu hướng đa dạng hoá kỹ thuật tại các di tích hang động và mái đá có niên đại tương đồng.##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
##plugins.themes.default.displayStats.noStats##
Đã Xuất bản
28/02/2026
Số
Chuyên mục
Các bài báo